Home
Massage
Email
Haptonomie
Luisterlessen
Thema's
Hier doet het pijn
Ontspandag
Disclaimer
De schouder is een blessuregevoelige plek in het menselijk lichaam.
Daarbij moet ik wel even aangeven, dat veel klachten bij sporters hun echte oorzaak vaak niet in de sport zelf vinden, maar in het dagelijkse arbeidsproces. De actieve sportbeoefening, die vaak wat over de grenzen van het persoonlijke, lichamelijke kunnen heengaan, geven dan ineens reden tot klagen. Een goede anamnese en functieonderzoek kunnen veel verklaren, maar toch zal ook wat met de symptoombestrijding moeten worden gedaan. Hierbij enkele praktijkgevallen, die hopelijk wat zullen verduidelijken.

Schouderblessure grootste risico
Het kanovaren behoort tot de zwaarste wedstrijdsporten en vergt veel kracht, krachtuithoudingsvermogen en duurconditie. Echter ook als recreatieve bewegingsvorm voldoet deze sport uitstekend. Ook voor hen, die wel graag een duursport willen doen, maar liever niet hardlopen of fietsen, is het kanovaren een uitstekend alternatief. Het blessurerisico is alleszins aanvaardbaar, al komen er letsels voor aan de polsen en de schouders.

Jas aantrekken
De heer W. van V., 45 jaar oud, is daarvan een voorbeeld. Hij kreeg twee maanden geleden pijn in zijn rechterschouder, welke geleidelijk toenam. De schouder 'zeurt' voortdurend en allerlei gewone bewegingen, zoals het haar kammen en het aantrekken van een jas, zijn pijnlijk. Gedurende de laatste weken treedt ook 's nachts pijn op. Bij het onderzoek valt op, dat vooral het heffen van de arm klachten geeft. De schouder is het meest beweeglijk van alle gewichten. Dat is in de bouw van dit gewricht, met de relatief kleine, ondiepe gewrichtskom en de grote, ronde gewrichtskop, verankerd. De botten dragen dus weinig bij aan de stabiliteit; daarvoor zijn de 'weke delen' zoals kapsel, banden en vooral de spieren die het gewrichtskapsel bedekken aansprakelijk.

Overbelasting
Deze kunnen bij sportbeoefening zwaar worden belast en door een onvoorzichtige trainingsdosering zelfs worden overbelast. Er is bovendien een tweede factor die de schouder kwetsbaar maakt, namelijk een soort 'tweede gewrichtsholte', gevormd door de ruimte tussen de top van het schouderblad het acromion en de kop van de bovenarm. Het acromion vormt samen met enkele banden als het ware een dakje op het gewricht. In deze nauwe ruimte zitten een slijmbeurs en enkele pezen, die afgeklemd kunnen worden, zoals bij een sport als kanovaren kan gebeuren. De heer Van V. had, zoals bij navraag bleek, zijn training te snel opgebouwd. De slijmbeurs raakte ontstoken er ontstonden scheurtjes in de pezen en bloedinkjes. De beschadigde weefsels zwellen wat op en raken in dit geval in de krappe ruimte in de knel. Te snel en te veel willen is fataal!

Gewrichtskrachten
De genezing vergt vrij veel tijd. Essentieel is dat de schouder weliswaar minder belast moet worden maar toch zoveel mogelijk in beweging moet blijven. Als een gewricht te weinig beweegt, neemt de kwaliteit van het gewrichtsvocht af en wordt het gewrichtskraakbeen slechter gevoed. Medicijnen en fysiotherapie kunnen hulp bieden maar, in verband met een eventueel aanwezige ontsteking, zal de fysiotherapeut zich terughoudend moeten opstellen. In de allerergste gevallen zijn er chirurgische mogelijkheden.

Schouder kwetsbaar bij gebruik grote bal
Hoewel waterpolo een contactsport is, valt het aantal blessures wel mee. Dit vindt grotendeels zijn oorzaak in het feit dat in het water schoppen over het algemeen wat minder hard aankomen. De meeste blessures ontstaan dan ook boven het wateroppervlak. Vooral schouderletsels vragen de aandacht. De schouder heeft van alle gewrichten de grootste bewegingsmogelijkheden maar is daardoor ook erg kwetsbaar. De grote, ronde gewrichtskop van de bovenarm vindt weinig steun in de vlakke gewrichtskom. Het ruime gewrichtskapsel wordt nauwelijks door banden (ligamenten) versterkt; de stabiliteit moet worden verzorgd door een kap van kleine, korte spieren om het gewricht (de schoudercuff). Deze spieren moeten tijdens de bewegingen van de arm de kop in de kom houden.

Pijn
Johan R.. 23 jaar oud, heeft tijdens een waterpolowedstrijd een schouderletsel opgelopen. Op het moment dat hij zijn bovenarm naar achteren had gebracht en wilde uithalen voor een hard schot, werd de arm door een tegenstander geblokkeerd en naar achteren getrokken. Johan voelde een pijnscheut en had het gevoel dat de arm even in de schouder klikte en weer terugschoot. Er ontstond een zwaar, lam gevoel; hij speelde nog even door maar moest toen de wedstrijd staken. Na tien dagen rust leek het beter te gaan, maar toen hij de training hervatte had hij nog steeds een onzeker en zwak gevoel en bleek de schouder nog pijnlijk.

Uit de kom
Bij het naar achteren trekken van de arm, zoals dat bij Johan gebeurde, schiet de kop van de bovenarm min of meer uit de kom, waardoor het kapsel aan de voorzijde beschadigd wordt. Bij onderzoek bleek de schouder inderdaad aan de voorzijde drukpijnlijk te zijn, en toen wij de arm naar achteren brachten en enigszins naar buiten draaiden, werd de pijn opgewekt en kreeg Johan weer dat onzekere gevoel in zijn schouder. Hij had trouwens zelf al opgemerkt dat hij zijn klachten kon provoceren door de hand in de nek te leggen. Het was duidelijk dat Johan een beschadiging aan het gewrichtskapsel had opgelopen. Deze blessure komt regelmatig voor bij alle contactsporten (zoals handbal, rugbyen American football) waarbij een relatief grote bal wordt geworpen. Soms is het kapsel alleen overrekt, maar het kan in het geval van Johan gedeeltelijk ingescheurd zijn, waarbij de arm even uit de kom raakt en daarna weer terugschiet. In het ergste geval schiet de kop geheel uit de kom (luxatie), zodat deze met medische hulp weer op zijn plaats gebracht moet worden. Vaak is een zeer hinderlijke stabiliteit het gevolg met de voortdurende dreiging dat het letsel zich herhaalt.

Rust en ijs
De behandeling in de acute fase is koelen (ijs) en rust om het beschadigde weefsel kans op herstel te geven. Daarna moet echter, afhankelijk van de ernst van het trauma, zo snel mogelijk worden begonnen met onbelaste, mobiliserende oefeningen, want niets is slechter voor een schouder dan geheel stilgelegd te worden. Johan kreeg vervolgens spierversterkende oefeningen voor de schoudercuff om het gewricht meer stabiliteit te geven. Pas daarna volgde een sportspecifieke training met een geleidelijke opbouw van balschiet-oefeningen. Al met al is de weg naar herstel lang, maar noodzakelijk. Een instabiele schouder maakt het sporten onmogelijk en kan zelfs de sporter noodzaken een andere sport te kiezen. Gelukkig is Johans geduid beloond en speelt hij weer zonder klachten.


Dit is een bewerking van een artikel uit Sportmassage april 1992


Schouderblessures algemeen